قوتابخانەی زمانی کوردی

رێنووس و ڕێزمان – Kurdish language school

بیرکاری بەکوردی – ئامادەکردنی دیاکۆ هاشمی

 بەختەوەرانە زۆر چەمکی بیرکاری لە باشووردا کراونەتە کوردی و ساڵانێکیشە لە قوتابخانەکاندا بەکار دەهێنرێن و بەباشییش جێ کەوتوون و بەو جۆرە زمانی کوردییان لەو بوارەدا پێ دەوڵەمەند بووە. لێردا ئاماژە به کۆمەڵێک شتی سەرەکی لەو بارەوە دەکەین. گرنگ:شتێک کە زۆر گرنگە بیری لێ بکەینەوە شێوەی ڕیزبوونی ژمارەکان یان ڕستەی کۆکردنەوە، لێدەرکردن، لێکدان، دابەشکردنن، کورد لە باشوورڕەچاوی زمانی عەرەبی دەکات و ڕیزبوونەکان لە ڕاستەوە بۆ چەپ دەنووسن، بەڵام کوردی ڕۆژهەڵات وەک زمانی فارسی بەپێی زمانە لاتینییەکانی وەک ئینگلیزی لە چەپەوە بۆ ڕاست ڕیزی دەکەن، هەروەها ئەو کوردانەش کە بە ئەلفبێی لاتینی دەنووسن بەپێی زمانە لاتینییەکان ئەوانە ڕیز دەکەن.ئەم دوو شێوازییە هەندێک جار وردبینیی دەوێت و چونکە خوێندنەوەی هەندێک هێمای بیرکاری لە ڕۆژهەڵات بۆ باشوور جیاوازن. چەند نموونەیەک:ڕیزبەندیی ژمارە: لە باشوور، لە ڕاستەوە بۆ چەپ دەنووسرێت و دەخوێنرێتەوە: (١، ٢، ٣، ٤، ٥، ٦، ٧، ٨، ٩).لە ڕۆژهەڵات، لە چەپەوە بۆ ڕاست دەنووسرێت و دەخوێنرێتەوە: (٩ ٨٫ ٧٫ ٦٫ ٥٫ ٤٫ ٣٫ ٢٫ ١٫).هێمای گەورەتر و بچووکتر:لە باشوور ئەم هێمایە < لە ڕاستەوە بۆ چەپ دەخوێنرێتەوە هەر لەبەر ئەوە بەوە دەڵێن “بچووکترە لە” بەڵام لە ڕۆژهەڵات ئەو هێمایە لە چەپەوە بۆ ڕاست دەخوێننەوە هەر لەبەر ئەوە لە ڕۆژهەڵات بەوە دەڵێن “گەورەترە لە“. واتە:لە باشوور: (سێ بچووکترە لە چوار: ٣ < ٤).لە ڕۆژهەڵات (چوار گەورەترە لە سێ: ٣ < ٤).
***لە باشوور: (چوار گەورەترە لە سێ: ٤ > ٣).لە ڕۆژهەڵات (سێ بچووکترە لە چوار: ٤ > ٣).***

کۆکردنەوە: (دوو کۆ شەش دەکاتە هەشت: ٢ + ٦ = ٨).***لێدەرکردن: (شەش کەم دوو دەکاتە چوار: ٦ – ٢ = ٤).***لێکدان: (شەش جاران دوو دەکاتە دوازده: ٦ x ٢ = ١٢).***دابەشکردن: (شەش دابەش دوو دەکاتە سێ: ٦ ÷ ٢ = ٣).***

***فەرهەنگۆک:

ارتفاعبەرزی
استوانهلوولەک
بیضیهێلکەیی
چند ضلعی منتظمچەندلاتەریب
حاده الزاویهگۆشەتیژ
حجمقەبارە
دایرهبازنە
ذوزنقهنیمچەلاتەریب
شعاعنیوەتیرە
ضلعلا
طولدرێژی
عرضپانی
قاعدهبنکه
قائم الزاویهگۆشەوەستاو
قطرتیره
کرهگۆ
کره بیضویگۆی هێلکەیی
لوزیمەعین، لەبزینە
متساوی الاضلاعلایەکسان
متساوی الساقیندوولایەکسان
متوازی الاضلاعلاتەریب
مثلثسێگۆشە
محیطچێوە
مختلف الاضلاعجیالا
مخروطقووچەک
مربعچوارگۆشە
مساحتڕووبەر
مستطیللاکێشە
مکعب مستطیلڕووکێشەلاتەریب
منشورئاوێزە، پوازک
منفرجه الزاویهگۆشەکراوە
هرمهەرەم
وترژێ

فەرهەنگۆک:
***
ارتفاع: بەرزی
استوانه: لوولەک
بیضی: هێلکەیی
چند ضلعی منتظم: چەندلاتەریب
حاده الزاویه: گۆشەتیژ
حجم: قەبارە
دایره: بازنە
ذوزنقه: نیمچەلاتەریب
زاویه: گۆشە
شعاع: نیوەتیرە
ضلع: لا
طول: درێژی
عرض: پانی
قاعده: بنکه
قائم الزاویه: گۆشەوەستاو
قطر: تیره
کره: گۆ
کره بیضوی: گۆی هێلکەیی
لوزی: مەعین، لەبزینە
متساوی الاضلاع: لایەکسان
متساوی الساقین دوولایەکسان
متوازی الاضلاع: لاتەریب
مساحت: ڕووبەر
مثلث: سێگۆشە
محیط: چێوە
مختلف الاضلاع: جیالا
مخروط: قووچەک
مربع: چوارگۆشە
مساحت: ڕووبەر
مستطیل: لاکێشە
مکعب مستطیل: ڕووکێشەلاتەریب
منشور: ئاوێزە، پوازک
منفرجه الزاویه: گۆشەکراوە
هرم: هەرەم
وتر: ژێ

2 comments on “بیرکاری بەکوردی – ئامادەکردنی دیاکۆ هاشمی

  1. euLLa
    ئازار 30, 2021

    سڵاو و ڕێز
    بۆ رستەی دابەشکردن ئەمەم پێ باشترە:
    6 دابەش بە 2 یەکسانە بە 3 مەبەست ئەوەیە بڵێین “بابەش بە” بە جێی “دابەش” .

  2. eulla
    ئازار 30, 2021

    “دابەش بە”

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: