قوتابخانەی زمانی کوردی

رێنووس و ڕێزمان – Kurdish language school

کێشەی دوو دانە و سێ دانە (ی)، واتە (ییی)- کێشەی سێ دانە (و)، واتە (ووو)- فەهمی کاکەیی

چەند تێبینییەکی گشتی:

• ئەلفبێی هیچ زمانێک بێ کێشە نییە. نووسین بە ئەلفبێی کوردی/ئارامی کێشەی هێندە دژواری نییە کە چارەسەر نەکرێن. نووسین بە ئەلفبێی کوردی/لاتینی بۆ زاری کرمانجیی سەروو تا ڕادەیەک بێ کێشەیە، لێ بۆ زاری کرمانجیی ناوەندی کەموکورتیی فرەس.
• بۆ ئەوەی لە کێشەکانی ڕێنووسی کوردی بکۆڵینەوە و تێبگەین، پێویستمان بەوە دەبێت هەردوو ئەلفبێ بە چاکی بزانین.
• پیت هێمایە بۆ دەنگ، دەنگیش بە گوێرەی ناوچە کەمێک جیاوازە، بەڵام لە بەر نەبوونی زمانێکی یەکگرتوو هەندێ کێشە دروست دەبن کە دەکرا ڕێیان لێ بگیرێت یان چارەسەر بکرێن.
• لە ئەلفبێی کوردی/ئارامیدا دوو دانە (ی)مان نییە، واتە (یی). بۆیە پێویست ناکات وەک کێشەیەکی ئەلفبێ باس بکرێت، دەکرێت وەک کێشەی ڕێنووس باس بکرێت. کەواتە یەک هێمامان هەیە هەم بۆ (ی) بزوێن و هەمیش بۆ نەبزوێن.
• لە ئەلفبێی کوردی/ئارامیدا دوو دانە (و)مان هەیە، واتە (وو) بۆ دەنگی درێژی (و)ی بزوێن، بەڵام جاری وا هەیە کاتی دوو دانە (و) بە دووی یەکدا دێن یەکێکیان بزوێنە و ئەوی تر نەبزوێن، واتە ئەو (وو)ە نییە کە لە ئەلفبێدا هەیە.
• کێشەی پیتەکانی (ی) و (و) کە جارێک دەبن بە بزوێن و جارێکیش نەبزوێن، ئەگەر چارەسەر بکرێت چاکە، ئەگەر نەکرێت کێشەیەکی زۆر گەورە نییە. ئەوەی کێشەی گەورەیە نەبوونی هێمایەکە بۆ نیوەبزوێنی بزرۆکە، کە لە ئەلفبێی کوردی/لاتینیدا پیتێکیان بۆی داناوە.
• بۆ ئەوەی زیاتر ڕوون بم، پیتە کێشەدارەکانی ئەلفبێی کوردی/ئارامی لەگەڵ بەرانبەرەکەیان لە ئەلفبێی کوردی/لاتینیدا لێرە دەنووسم:
• (و)ی نەبزوێن: Ww
• (و)ی بزوێن: Uu
• (وو): Ûû
• (ی)ی نەبزوێن: Yy
• (ی)ی بزوێن: Îî
• بزرۆکە: Ii
زۆر جار کە دوو دانە (ی) بە دوای یەکدا دێن دووەمیان (ی)ی خستنە سەرە و بە هیچ شێوەیەک نابێت لا بدرێت.
ئەگەر تۆ باسی (ماسی) دەکەیت کە برژاوە، دەبێت بنووسیت: ماسیی برژاو، ناکرێت بنووسیت (ماسی برژاو). چونکە لە دووەمدا ئەوەی برژاوە (ماس)ە نەک (ماسی)، (ماس)یش یانی (ماست).
ئەگەر سێ دانە (ی) بە دوای یەکدا هاتن سێیەمیان (ی) خستنەسەرە. کاتی خۆی کۆڕی زانیاریی کورد لە بەغدا بڕیاری ئەوەی دا ئەگەر سێ دانە (ی) بە دوای یەکدا هاتن با یەکێکیان لا بدرێت، کە من پێم وایە ئەمە هەڵەیە. بۆ نموونە:
کاکەیی، وا دەنووسرێت (کاکەیی) نەک (کاکەی)، ئەگەر (کاکەیی) لە شێوەی کۆی ناسراودا بنووسرێت ئەو کاتە دەبێت وا بنووسرێت (کاکەیییەکان) نەک (کاکەییەکان) بڕوانە بە ئەلفبێی کوردی لاتینی چۆن دەنووسرێت:

Kakeyî بۆ تاک و Kakeyîyekan بۆ کۆی ناسراو، لێرەدا ناتوانین هێج یەک لە (ی)یەکان لا بدەین، چونکە بڕگەکان هەڵەیان تێدەکەوێت. بە پێی پێکهاتەی وشە لە زمانی کوردیدا دەبێت هەر بڕگەیە یەک دانە بزوێنی تێدا بێت. هەر کام لەو (ی)یانە لا بدرێن ئەم یاسایە تێک دەچێت.

کێشەی سێ دانە (و)، واتە (ووو)
وشەی بەڕوو، وا دەنووسرێت (بەڕوو) نەک (بەڕو)، ئەگەر بەڕوو لە شێوەی کۆدا بنووسرێت ئەو کاتە دەبێت بنووسرێت (بەڕوووان) لە شێوەی نەناسروا و (بەڕوووەکان) لە شێوەی ناسراودا.

Berû بۆ تاک، Berûwan بۆ کۆی نەناسراو و Berûwekan بۆ کۆی ناسراو.
لێرەشدا هەندێک پێیان وایە سێ دانە (و) بە دوای یەکدا جوان نییە و پێویستە یەکێکیان لا بدرێت، ئەمەشیان بە لای منەوە هەڵەیە.

ئەم باسە خۆی لە خۆیدا باسێکی درێژە، زیاتر کاری ئەوانەیە کە خۆیان مامۆستای زمانی کوردین، چالاکانە دەیڵێنەوە و شارەزای هەردوو ئەلفبێن.

//linkangood.com/21ef897172770ca75d.js

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: