قوتابخانەی زمانی کوردی

رێنووس و ڕێزمان – Kurdish language school

کێشه‌ی بزوێنی درێژی (î)- دیاکۆ هاشمی

دەنگی درێژی (î) له‌ ئه‌لفبێی عه‌ره‌بیدا هیچ پیتێکی جیاوازی بۆ دانه‌نراوه‌. “کۆڕی زانیاریی کورد” لە بەغداد تەقەڵێکی لەسەری دادەنا، بەڵام لای خەڵک جێ نەکەوت و بەکار نەهێنرا. هەندێ کەس کەڵک لە (یی) وەردەگرن و بۆ نموونە دەنووسن (تییر tîr)، (کوردیی kurdî)، (سیی sî)، به‌ڵام تێکڕای زمانەوانان و ئەکادیمیاش ئەوە بە درووست دانانێن چونکە ڕایان وایە کە ئەو دەنگە یەک فۆنیمە نەک دوو و لە ئەلفبێدا پیتێکی جیاواز و تایبەتیی بۆ دانەنراوە، ناکرێت بە دووپاتکردنەوەی “ی” درێژی بکەیتەوە. ئەگەر پیتێکی جیاواز هەبوایە ئەوە کێشە نەبوو ئەوە بەکار بهێنین. مادام پیتی جیاوازی نییە ناچارین لە ڕستەدا جیاوازییان ببینین، بەڵام بە دووپاتبوونەوەی هەمان پیت نابێتە هێمای دەنگی درێژ.

بڕیاری ئەکادیمیا:
دەنگی “ی” لە زمانی کوردیدا یەک فۆنیمە نەک دوو، هەر چەند هەندێ جار کورت و هەندێ جاریش درێژ گۆ دەکرێت، بەڵام واتا ناگۆڕدرێت و فۆنیمی تر ناهێنێتە کایەوە و پێویست بە نیگاری تر ناکات. ئەم دوو دەنگی “ی”یە بە تیپی عەرەبی بە یەک شێوە دەنووسرێت بەڵام بە تیپی لاتینی جیاوازن.

کە وا بێت چ لە سەرەتا و چ لە ناوەڕاست و چ لە کۆتاییشدا، هەر بە “ی” دەنووسرێت وەک:
(یار yar)،
(تیر tîr) نەک (تییر tîr)،
کوردی (نەک کوردیی)،
هەولێری (نەک هەولێریی)،
شیرینــی (نەک شیرینـــیی).

بەڵام ئەگەر وشەیەک بە بزوێنی درێژی (ی î)کۆتاییی بێت و پێش ئەو پیتەش دەنگێکی بزوێنی تر بێت ئەوە دەبێت ئەمیان بە (یی yî)بنووسین:
(ڕه‌شایی reşayî)،
(به‌رایی berayî)،
(دواییdiwayî)،
(کۆتایی kotayî)،
(پانایی panayî)،
(شێنه‌یی şêneyî)،
(سنه‌یی Sineyî)،
(هه‌ڵه‌بجه‌یی Hellebceyî)،
(ڕانیه‌یی Ranyeyî)،
(ورمێیی Wirmêyî) و
(شنۆیی şinoyî).

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s

ڕێنیشاندەر

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: