قوتابخانەی زمانی کوردی

رێنووس و ڕێزمان – Kurdish language school

رێنووسی زمانی کوردی/ ٨

نموونه‌ی تری وشه‌ی لێكدراو:

خۆترنجێنه‌ر، خۆكوژ، به‌ردباران، كاروبار، ئه‌لفوبێ، هاتوچۆ، زانستپه‌روه‌ر، زانستخواز، ئازادیخواز، وڵاتپارێز، سێشه‌ممه، ڕاسته‌وخۆ، نیشتمانپه‌روه‌ر، گوڵه‌گه‌نم، ڕێنووس، باوكمردوو، یه‌كگرتوو، ئاڵوگۆڕ، ڕۆژنامه‌نووس، هه‌واڵنێر، په‌یامنێر، به‌رزه‌فڕ، جه‌رگبڕ، مناڵپارێز، چه‌مچه‌ماڵ، بێكه‌س، جێبه‌جێ، ده‌ستبه‌جێ، كانیكه‌وه، هه‌ڵگورد، تاقبۆستان (تاقۆسان)، ملهوڕ، ته‌خته‌كلیل، پاشبنه‌ما، بنكه‌دراوه‌ (databa)، به‌ستهێڵ (dash)، ڕوومێز (desktop)، زانیارینامه‌ (encyclopedia)، ئاگره‌دیوار.

پیتی (ت) له‌ كۆتاییی فرماندا

پیتی (ت) له‌ كۆتاییی فرماندا هه‌م ده‌توانرێ بنووسرێ و هه‌میش ده‌توانرێ نه‌نووسرێت، وه‌كوو:

(دێ و ده‌ڕوا) یان (دێت و ده‌ڕوات).

(نان ده‌كا) یان (نان ده‌كات).

وشه‌ی بیانی

هه‌ر وشه‌یه‌كی بیانی هاتبێته‌ ناو كوردییه‌وه‌ ده‌بێ به‌ ڕێنووسی كوردی بنووسرێت یان ئه‌گه‌ر پێویست بوو وه‌كوو خۆی بنووسرێته‌وه‌ ده‌بێ بخرێته‌ ناو دوو كه‌وانه‌وه‌.

ئه‌ڵڵا، قه‌ڵه‌م، ئه‌كبه‌ر.

له‌ زمانی كوردیدا به‌ (مذهب) ده‌ڵێن “ڕێباز”.

 ئامرازی (تر) و وشه‌ی (تر)

ئامرازی به‌راوردكردن (تر، ترین) ده‌بێ بلكێن به‌ وشه‌كانی پێشیانه‌وه‌، وه‌كوو:

جوان، جوانتر، جوانترین

گه‌رم، گه‌رمتر، گه‌رمترین.

 وشه‌ی (تر) به‌ واتای (دی، دیكه)‌

وشه‌ی (تر) وشه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆیه‌ و ده‌بێ به‌جیا بنووسرێت:

كابرایه‌كی تر، شه‌وێكی تر، نووسه‌رێكی تر.

 پاشگره‌كانی (دا، ڕا، وه‌، ه‌وه‌)

ده‌بێ بلكێن به‌ وشه‌كانی پێشیانه‌وه‌، وه‌كوو:

دا: له‌ ماڵدا چاوم پێ كه‌وت.

ڕا: له‌ كوێڕا هاتی؟

وه‌: له‌ كوێوه‌ بۆ كوێ؟

‌وه‌: له‌ هه‌وه‌ڵه‌وه‌ بیگێڕه‌وه‌.

فرمانی (دا)

وشه‌ی (دا) كه‌ ڕابردووی (دان، دایین)ه‌ جیاوازیی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ پاشگری (دا) و، ده‌بێ به‌جیا بنووسرێت:

له‌ ماڵدا نامه‌كه‌م پێ دا. (نه‌ك پێدا).

له‌ كوردستاندا لاوان گوێیان له‌ دوژمن نه‌دا. (نه‌ك دوژمننه‌دا، نه‌ك دوژمن نه‌ دا).

به‌ڵێنم دا سبه‌ی بیبینم. (نه‌ك به‌ڵێمندا).

ئاخری وه‌ڵامی دایه‌وه‌. (نه‌ك وه‌ڵامیدایه‌وه‌).

كێشه‌ی (له‌)

(له‌)، هه‌ندێ جار سه‌ربه‌خۆ ده‌نووسرێت: “شۆڕش له‌ كوردستاندا گه‌رمه‌.”

هه‌ندێ جار ده‌لكێ به‌ وشه‌كه‌ی پاشیه‌وه‌ و وشه‌یه‌كی لێكدراو پێك دێنێ: (له‌گه‌ڵ with)، (له‌سه‌ر on)، (له‌ژێر under). له‌و دۆخانه‌دا نابێ به‌ دوو وشه‌ جیا كرێنه‌وه‌ و بنووسرێ: (له‌ گه‌ڵ، له‌ سه‌ر، له‌ ژێر).

(له‌)، هه‌ندێ جار له‌گه‌ڵ (ئه‌وێ) و (ئێره‌) كۆ ده‌بێته‌وه‌ و ئه‌و كاته‌، (ـه‌) و (ئـ) ده‌قرتێنرێن:

له‌ ئه‌وێ = له‌وێ.

له‌ ئێره‌ = لێره‌

(بێ) یان (به‌بێ)؟

لێره‌دا‌ ده‌مانه‌وێ به‌راوردكارییه‌ك له‌گه‌ڵ زمانه‌ ئه‌ورووپییه‌كاندا بكه‌ین، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ باشتره‌ به‌ نموونه‌یه‌ك ده‌ست پێ بكه‌ین:

جیاوازیی (بێكار‌) له‌گه‌ڵ (بێ كار‌) له‌ چیدایه‌؟ لكاندن یان نه‌لكاندنی (بێ) به‌ وشه‌كه‌ی پاشی خۆیه‌وه‌ به‌ته‌واوی واتای وشه‌كه‌ ده‌گۆڕێ:

ئه‌و پیاوه‌ دوو ساڵ‌ بێكار بوو‌.

بێ كار ژیان ئه‌سته‌مه‌. ده‌كرێ ئاواش بینووسینه‌وه‌: به‌بێ كار ژیان ئه‌سته‌مه‌.

هه‌ر كاتێ ناوێكت هه‌بوو و خاوه‌نێتییه‌كی لێ سه‌ندرابێته‌وه‌ (بێ) ده‌لكێنین به‌ سه‌ره‌تای وشه‌كه‌وه‌:

بێباوك، بێخانوو، بێكه‌س، بێوڵات، بێنیشتمان، بێپاره، بێتام‌:

واته‌: كه‌سێ كه‌ باوكی نییه‌. كه‌سێ كه‌ خانووی نییه‌ و هتد.

ئه‌م مه‌به‌سته،‌ له‌ زمانه‌ ئه‌ورووپییه‌كاندا، زۆر جار به‌ پاشكۆیه‌ك كه‌ ده‌لكێ به‌ وشه‌كه‌وه‌ دیاری ده‌كرێت:

بێخانوو = homeless

بێتام، بێچێژ = tasteless

كه‌ جیاوازیی‌ هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ (without):

بێ تۆ ناچم بۆ ئه‌وێ = I do not go there without you

(بێـ…) = (less…)

(بێ، به‌بێ) = (without)

ئاوه‌ڵكار (قید)

كاتێ وشه‌یه‌ك چۆنێتیی (كار، فرمان، كردار = فعل)ێك ڕوون كاته‌وه‌ پێی ده‌وترێ ئاوه‌ڵكار (قید). نموونه‌:

ئاسۆ به‌خێرایی قسه‌ی ده‌كرد. (چۆن قسه‌ی كرد؟ “به‌خێرایی”)

سۆما به‌تووڕه‌یی وه‌ڵامی دایه‌وه‌. (چۆن وه‌ڵامی دایه‌وه‌؟ “به‌تووڕه‌یی”)

لانه‌ به‌ئه‌سپایی هاته‌وه‌. (چۆن هاته‌وه‌؟ “به‌ئه‌سپایی).

ئه‌وه‌ی لێره‌دا جێگای سه‌رنجڕاكێشانه،‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ “به‌” ده‌لكێ به‌ ئاوه‌ڵناوه‌كه‌ی پاشیه‌وه‌‌ و، نابێ لێك دوور خرێنه‌وه‌. نموونه‌ی تر:

به‌جوانی، به‌شادی، به‌به‌رزی، به‌هێواشی، به‌توندی.

ئه‌م شێوازه‌ له‌ زمانی ئینگلیزیدا (ly) ده‌گرێت و ده‌لكێ به‌ ئاوه‌ڵناوه‌كه‌وه‌: (به‌سه‌ختی hardly).

ڕاسپاردن

بۆ ڕێنووسێكی باش، بێگومان ڕه‌چاوكردنی (خاڵبه‌ندی) ده‌ورێكی گرنگ ده‌گێڕێ.

یاگەی زمانی کوردی

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on حوزه‌یران 14, 2013 by in ڕێنووسی كوردی-kurdish dictation.

ڕێنیشاندەر

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: