قوتابخانەی زمانی کوردی

رێنووس و ڕێزمان – Kurdish language school

رێنووسی زمانی کوردی/ ٢

ئه‌لفبێی كوردی به‌ لاتینی

لاتان سه‌یر نه‌بێ ئه‌گه‌ر بڵێین بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ئه‌لفبێی كوردی كه‌ به‌ پیتی عه‌ره‌بی ده‌نووسرێ، باشتر تێ بگه‌ن، زۆر گرنگه‌ ئه‌لفبێی كوردیی لاتینی بناسن. ئه‌م ئه‌لفبێیه‌ بریتییه‌ له‌:

A – B – C – Ç – D – E – Ê – F – G – H – I – Î – J – K – L – M – N – O – P – Q – R – S – Ş – T – U – Û – V – W – X – Y – Z.

بزوێنه‌كانی بریتین له‌ (٨) ده‌نگ و هه‌ر هه‌شته‌كه‌یان ده‌نووسرێنه‌وه‌: (A – E – Ê – I – Î – O – U – Û).

پاشكۆ: له‌ ناوه‌ڕاست و كۆتاییی وشه‌دا: (ڕ = rr) و (ڵ = ll).

(په‌ڕۆ = perro)، (که‌ڕ = kerr) یان (كه‌ڵك = kellk)، (ساڵ = sall).

پێویست ناكات له‌ سه‌ره‌تای وشه‌ به‌ ئه‌لفبێی لاتینی، بۆ نووسینی (ڕ) كه‌ڵك له‌ (rr) وه‌رگرین، چونكوو زۆر ناشیرین دێته‌ پێش چاو، بۆیه‌ هه‌ر (r) به‌سه‌. وه‌كوو: (ڕاز = raz)، (ڕێگا = rêga)، (ڕۆژ = roj). به‌ڵام زۆر گرنگه‌ له‌ سۆرانیدا هه‌موو پیتێكی سه‌ره‌تای وشه‌ كه‌ به‌ (ر) ده‌ست پێ ده‌كات به‌ (ڕ) بنووسرێن. نموونه‌: ڕێز، ڕه‌ش، ڕزگار.

پیته‌ یارمه‌تیده‌رەکان

یاسا: (له‌ زمانی كوردیدا دوو بزوێن به‌دوای یه‌كتردا نانووسرێن.):

بۆ نموونه‌، (یار) به‌ لاتینی وا نانووسرێت: (îar) یان (iar).

هه‌روه‌ها (وان‌) وا نانووسرێت: (uan) یان (ûan) یان (oan).

بۆ ئه‌وه‌ی دوو بزوێنه‌كه‌ به‌دوای یه‌كتردا نه‌نووسین، كه‌ڵك له‌ پیتێكی نه‌بزوێن وه‌رده‌گرین كه‌ یارمه‌تی ده‌دات دوو بزوێن پێكه‌وه‌ نه‌نووسرێن. به‌و پیتانه‌ ده‌وترێن: “پیته‌یارمه‌تیده‌ر”، كه‌ بریتین له‌ (ی y) و (و w)‌. به‌مجۆره‌ نموونه‌كانی سه‌ره‌وه‌ ئاوا ده‌نووسرێن:

(یار yar).

(وان Wan).

(پیته‌یارمه‌تیده‌ر)‌ له‌ ئه‌لفبێی لاتینیدا به پیتی (y) و (w) دیاری كراون. له‌ ئه‌لفبێی عه‌ره‌بیدا (ی) و (و)یان بۆ به‌كار ده‌چێت: (ی y)، (و w)، هه‌ر چه‌ند بۆ بزوێنه‌كانی (î و u)ش به‌كار ده‌چن.

هه‌م بزوێن و هه‌م نه‌بزوێن‌

له‌ ئه‌لفبێی عه‌ره‌بیدا پیتێكی تایبه‌ت نییه‌ كه‌‌ “پیته‌یارمه‌تیده‌ر”ه‌كانی (y) و (w)یان پێ بنووسرێته‌وه‌. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ هه‌ر كه‌ڵك له‌ پیته‌كانی (ی) و (و) وه‌رده‌گیرێ كه‌ بۆ بزوێنه‌كانی (î) و (u)ش به‌كار ده‌چن، واته‌ (ی) و (و) هه‌م بزوێنن و هه‌میش نه‌بزوێن:

(ی y)، (و w)، (ی î)، (و u).

بزوێن: (ی î)، (سلێمانی Silêmanî). (تیر =tîr).

نه‌بزوێن: (ی y)، (كه‌ی key). (به‌یت = beyt).

بزوێن: (و u)، (كول kul).

نه‌بزوێن: (و w)، (خه‌وتن xewtin).

جیاكردنه‌وه‌ی بزوێن و نه‌بزوێن له‌ ئه‌لفبێی لاتیندا زۆر ئاسانه،‌ چونكوو هه‌ر ده‌نگێك پیتی تایبه‌تمه‌ندی خۆی بۆ دانراوه‌. له‌ ئه‌لفبێی عه‌ره‌بیدا چونكوو بزوێن و نه‌بزوێن پیته‌كانیان جیا نه‌كراونه‌ته‌وه‌، تۆزێ زه‌حمه‌ته‌ لێك جیا كرێنه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر پێش یان پاش ئه‌وان پیتێكی بزوێن هه‌بێت ئه‌وه‌ ئه‌وان ده‌بنه‌ نه‌بزوێن: (شایان şayan)، (مه‌ی mey)، (یانه‌ yane)، (كه‌وان kewan)، (شه‌و şew)، (ورد wird).

یاگەی زمان

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on حوزه‌یران 14, 2013 by in ڕێنووسی كوردی-kurdish dictation.

ڕێنیشاندەر

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: